Astrowatch
Een astronomisch uurwerk dat de stand en beweging van de hemel op een directe, analoge manier zichtbaar maakt.
De hemel in een horloge
Jacob raakte in de jaren zeventig intensief bezig met astrologie en het berekenen van planeetstanden. Uit die dagelijkse omgang met efemeriden ontstond een heel praktische gedachte: zou je de sterrenhemel en dierenriem niet in een uurwerk kunnen samenbrengen?
Dat idee werd de Astrowatch. Het oorspronkelijke ontwerp ontstond vanaf 1973. De Zwitserse horlogefabrikant Revue-Thommen nam het concept later in productie. Bij Ankh-Hermes verscheen in 1980 een boek/handleiding over het uurwerk.
Ontstaan
Jacob leerde astrologie in een tijd waarin veel berekeningen nog handmatig werden uitgevoerd. Hij werkte met efemeriden, leerde planeetbewegingen uit het hoofd en ontwikkelde zo een sterk ruimtelijk gevoel voor de hemel.
Daaruit ontstond niet alleen een theoretische belangstelling, maar ook een ontwerpvraag. De Astrowatch moest de hemel als dynamisch systeem laten zien: een uurwerk waarin tijd, dierenriem en hemelstand samenkwamen.
Het horloge leidde tot een Amerikaans patent en tot productie in Zwitserland. Voor Jacob betekende het tegelijk de introductie van wat hij zelf “micro-astrologie” noemde.
Werking
De Astrowatch combineert gewone tijd met een astronomische voorstelling. De wijzerplaat bevat de twaalf tekens van de dierenriem en een sterrenkaart. Een afzonderlijke wijzer beweegt volgens de sterrentijd en maakt zo zichtbaar hoe de hemel ten opzichte van de aarde draait.
Het bijzondere is dat de klok niet alleen vertelt hoe laat het is, maar ook een ruimtelijk beeld geeft van de verhouding tussen aarde en hemel. Dat maakte het uurwerk bruikbaar als leer- en observatie-instrument binnen Jacobs astrologische praktijk.
De exacte technische uitleg is in de historische documentatie beschikbaar.
Mega Astrowatch
In de jaren negentig kreeg het oorspronkelijke horloge een monumentale opvolger. Een replica met een diameter van ongeveer anderhalve meter werd gemaakt voor de raadszaal van het gemeentehuis van Sint Anthonis.
De Mega Astrowatch hangt aan het plafond en functioneert als astronomisch kunstuurwerk. Daarmee werd een ontwerp dat ooit voor de pols bedoeld was letterlijk onderdeel van de openbare ruimte.
De klok kreeg een eigen vormgeving en werd aangepast aan de omgeving. Jacobs oorspronkelijke pagina’s beschrijven onder meer het grafische en ambachtelijke werk dat nodig was om de grote uitvoering te realiseren.
Documentatie en oorspronkelijke pagina’s
Samengevoegd uit de eerder opgebouwde Astrowatch-pagina’s en Jacobs oorspronkelijke archief. De losse moderne tussenpagina’s zijn vervangen door één doorlopende pagina.